Araç Mahrumiyet Bedeli

• 30.11.2025 16:15

Araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası sonrasında aracın onarım süresi boyunca kullanılamamasından doğan ekonomik zararın tazmin edilmesini ifade eden önemli bir hak arama yoludur. Bir araç kazaya karıştığında, hasar tespit, tamir, parça bekleme ve servis işlemleri nedeniyle günler hatta bazen haftalarca kullanılamaz hale gelir. Bu süre zarfında araç sahibi ulaşım ihtiyacını karşılamak için ek masraflar yapmak zorunda kalabilir. Araç mahrumiyet bedeli, bu ekonomik kaybı karşılamayı amaçlar ve sigorta mevzuatı tarafından da açık bir şekilde tanınmıştır. Trafik kazası mağdurlarının en sık talep ettiği tazminat türlerinden biri olan araç mahrumiyet bedeli, doğru hesaplandığında kayıpların önemli bir bölümünü telafi eder.

Araç mahrumiyet bedelinin temel dayanağı araç sahibinin araçtan mahrum olduğu süre boyunca ekonomik zarar yaşamasıdır. Bu zarar, aracın kişisel kullanımda olup olmamasına bakılmaksızın ortaya çıkabilir. Kişi işine, okuluna veya günlük yaşamına aracını kullanarak devam ediyorsa; alternatif ulaşım için taksi, toplu taşıma, araç kiralama veya benzeri giderleri karşılamak zorunda kalır. Ticari araçlarda ise mahrumiyet bedeli çok daha yüksek olabilir, çünkü araç çalışmadığı sürede doğrudan gelir kaybına neden olur. Bu nedenle araç mahrumiyet bedeli, her araç türü için ayrı şekilde değerlendirilmelidir.

Araç mahrumiyet bedeli hesaplamasında en kritik nokta aracın tamirde kaldığı gerçek sürenin tespit edilmesidir. Bu süre, genellikle servis giriş-çıkış kayıtları, ekspertiz raporları ve tamir faturaları ile belirlenir. Tamir süresinin uzaması, araç sahibinin kusurundan kaynaklanmadığı sürece tazminat miktarının artmasına neden olabilir. Ancak gerçek dışı veya aşırı uzatılmış tamir süresi dikkate alınmaz; makul süre esas alınır. Bu nedenle belgelerin eksiksiz toplanması tazminat talebinin kabul edilmesi açısından hayati öneme sahiptir.

Araç mahrumiyet bedeli hesaplanırken dikkat edilen bir diğer kriter araç türüdür. Ekonomik sınıftaki bir araç için günlük mahrumiyet bedeli farklı olurken, lüks bir araç veya ticari bir araç için günlük hesap çok daha yüksek olabilir. Bu hesaplama çoğu zaman piyasadaki günlük araç kiralama bedelleri üzerinden yapılır. Aracın modeli, markası, segmenti ve kullanım amacı tazminat tutarını doğrudan etkiler. Araç ne kadar yüksek segmentteyse, günlük mahrumiyet bedeli de o kadar artacaktır.

Mahrumiyet bedeli talebi, trafik kazasına sebep olan tarafın zorunlu trafik sigortası kapsamında değerlendirilir. Zorunlu trafik sigortası, karşı tarafın maddi zararlarını karşılamakla yükümlüdür ve araç mahrumiyeti bu zararlara dahildir. Tazminat talebi için sigorta şirketine başvuru yapılmalı ve gerekli tüm belgeler sunulmalıdır. Bu belgeler arasında trafik tespit tutanağı, servis kayıtları, ekspertiz raporları ve aracın kullanılamadığı süreyi gösteren belgeler yer alır. Sigorta şirketi bu başvuruya belirli bir süre içinde yanıt vermek zorundadır.

Sigorta şirketleri zaman zaman araç mahrumiyet bedeli taleplerini eksik değerlendirebilir veya reddedebilir. Bu durumda mağdurun Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurma hakkı bulunmaktadır. Tahkim süreci mahkemeye göre çok daha hızlı ilerler ve genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır. Tahkim kararları bağlayıcıdır ve çoğu zaman sigorta şirketinin eksik ödemelerini düzeltmesini sağlar. Tahkime başvurmak için sigorta şirketinin verdiği cevap veya cevap vermemesi yeterlidir. Bu süreçte bilirkişi raporları ve teknik değerlendirmeler önemli rol oynar.

Araç mahrumiyet bedeli yalnızca bireysel araçlar için değil, taksi, kamyonet, minibüs, otobüs gibi ticari araçlar için de talep edilebilir. Ticari araçlarda mahrumiyet bedeli genellikle gelir kaybı üzerinden hesaplanır. Bu durumda araç sahibinin günlük ortalama kazancı, çalışma gün sayısı, aracın kazadan önceki iş hacmi ve mahrumiyet süresi dikkate alınır. Ticari araçlarda tazminat miktarı daha yüksek çıkabileceğinden, hesaplamanın doğru yapılması büyük önem taşır.

Araç mahrumiyet bedeli talebinde dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, mücbir sebepler veya araç sahibinin kendi kusurunun süreci uzatıp uzatmadığıdır. Örneğin aracın uzun süre servise bırakılmaması, onarım için gerekli belgelerin geç iletilmesi gibi durumlar mahrumiyet süresinin hesaplamasında dikkate alınmayabilir. Bu nedenle sürecin düzenli yürütülmesi ve belgelerin zamanında tamamlanması gerekir.

Sonuç olarak araç mahrumiyet bedeli, trafik kazaları sonrası ortaya çıkan en önemli maddi tazminat kalemlerinden biridir. Aracın kullanılamadığı her gün ekonomik kayıp anlamına gelir ve bu kaybın karşılanması hukuki bir haktır. Bu nedenle kazadan sonra belgelerin doğru toplanması, tamir sürecinin düzenli takip edilmesi ve sigorta şirketi başvurularının eksiksiz yapılması gerekir. Araç mahrumiyet bedelinin doğru hesaplanması hem mağdurun kayıplarını telafi eder hem de kazanın ekonomik etkilerini hafifletir. Profesyonel bir değerlendirme ve etkin bir hukuki süreç yönetimi, araç mahrumiyet bedeli talebinin başarılı şekilde sonuçlanmasını sağlar.